14/9/2007 - "Karışık" word dosyasından...(ğ)

makale

Yaratıcı Yazarlık Dersleri - 1

 "Diyaloglar"

Diyalog yazı yazmada usta olmanın en zor yanlarından biridir. Uzak durmanız gereken bir sürü tuzak içerir, mesela;

Görkemli bir dil:
Diyalog doğal bir konuşma gibi gözükmez.

Dolgunluk :
Sahnedeki görünümü daha fazla ilerletmeyen ve karakterleri daha derin anlamamıza yardım etmeyen diyalog.

Açıklama:
Okuyucunun yararı için karakterin açıklaması gereken konu veya bilgi

İsimlendirme:
Bir karakterin diğer karakterin ismini kullanarak kimlik oluşturması.İnsanlar nerdeyse asla diğer insanlara isimlerini geri söylerler, söyleselerde bu tipik bir araba satıcısı portresi çizilerek yapılır.

Niteleyicilerin Aşırı Kullanımı:
Bağırma, fısıldama, haykırma, kekeleme,ima,lafı dolandırma ve bunun gibi çok fazla diyalog Niteleyicidir. Bunlar gibi niteleyicileri kullanmak bazen işe yaras ada genellikle rahatsız edici ve zayıf bir diyaloğu gösterir.

Daha bir sürü diyalog tuzağı bulunur. Ama pek çoğu sabır, üzerinden geçme ve pratik sayesinde çözülür. Ayrıca diyaloglarında ustalaşmış kişilerin örnekleri üzerinde çalışmalısınız.

----

Size aşağıda diyaloğu yazı yazarken araç olarak kullanmanızda ustalaşmanız için birkaç örnek sunuyorum:

1. Gün içinde söylediklerinizi bir kenara yazın. Konuşma şekillerinizi inceleyin. Her sözü yazmanıza gerek yok, fakat düşündüklerinizden daha azını yazdığınızı ve yorumlarınızın şaşırtıcı bir şekilde kısa olduğunu fark ediceksiniz. Ayrıca çok ender tam cümle kurduğunuzunda farkına varacaksınız.

2. Restoran, bar veya alışveriş merkezi gibi kalabalık bir mekan bulun ve duyduğunuz konuşmaları kısa kısa not almaya başlayın. Tüm konuşmayı kayıt etmeyin, sadece özet bir kısım yazarak bir sonraki hedefiniz için dinlemeye devam edin. Eğer şüpheli görünmekten korkuyorsanız bir Palm Pilot veya benzeri PDA'lardan alabilirsiniz. Bunlar sayesinde işinizle ilgilendiğiniz ya da en sevdiğiniz elektronik oyuncağınızla ilgilendiğiniz düşünülür.

3. Aynı soruya verilen yanıtları test edin. En azından biraz düşünmeyi gerektirecek bir soru hazırlayın ve bunu değişik bir sürü insana sorun. Cevaplarını karşılaştırın. Onların kelimelerine odaklaştığınızı unutmayın ve en yakın zaman içinde bunları not edin.

4. Bir sürü TV şovunu kayıt edin. Haberler, sitcom, dram vs. Ve sadece insanların isimleri ile diyaloglarını yazın. İsimleri bilmiyorsanız tanımlayıcı isimler kullanın. Spiker, sarışın kadın gibi. Ayrıca aynı konuyu kapsayan bir sevdiğiniz bir de sevmediğiniz TV şovunu izleyip kayıt edin. İkisi arasındaki diyalogları karşılaştırın. Selamlamaları, fiziksel davranışların açıklamalarını, tam cümleler ve laf cambazlıkları hedefiniz olsun. Bu diyalogların şovun formatına ve kalitesine göre nasıl değiştiğini karşılaştırın.

5. Dördüncü maddedeki şovların diyaloglarını tekrar bir ya da birkaç kez daha isabetli olacak şekilde yeniden yaratmak için yazın. Şovdaki tüm diyalogları çalışmanın ne kadar kolay ya da zor olduğuna bakın. Doğal bir akıcılık ve okuma sağlıyor mu, yoksa yolunuzu mu tıkıyor? Gereksiz olduğunu düşündüğünüz diyalogları çıkartarak tekrar yazın. Son şeklini verene kadar herhangi bir diyaloğa müdahale etmemeye dikkat ederek elinizde olanla çalışın. Tüm şovu tekrar yazmanıza gerek olmadığını hatırlayın. Buna gerek olmadığını hissedene kadar gerekeni yapın.

6. Dördüncü alıştırmadaki konuşmalardan birini mümkün olduğunca çok diyalog kullanarak tekrar yazın ve sahneyi mümkün olduğu kadar değiştirmeyi unutmayın. Konuyu, insanların amaçlarını ve tonlamayı değiştirin. Aynı kelimelere değişik anlam vermenin ne kadar zor ya da kolay olduğunu görün. Bunu hissedene ve emin olana kadar yapın.

7. Herhangi bir niteleyici kullanmadan sadece doğal şekilde ilerleyen bir diyalog yazın. Diyaloğu tamamladıktan sonra öyküsel anlatım ekleyin ama bunu söyledi, emretti veya bağırdı gibi diyalog etiketleri kullanmadan yapın. Bunun yerine diyaloğu mantıksal ilerleme ifadeleri ile işlemeye çalışın. Son olarak gerekli diyalog etiketlerini ekleyin ve bunları basit tutmaya çalışın. Söyledi, anlattı veya istedi gibi. Tekrar bunları sadece başka bir seçeneğiniz yoksa koyun. Bunu yazdığınız önceki diyalogla karşılaştırın ve değişiklikler hakkında neleri beğenip beğenmediğinize bakın.

8. Bir kişinin diğerine hikaye anlattığı bir sahneyi yazın. Bunu bir diyalog şeklinde yazdığınızdan ve sadece bir kişinin anlatımından değil, ayrıca açık bir şekilde bir kişi hikayeyi anlatırken öteki hem dinlesin hem de soru sorsun ya da yorumda bulunsun. Bu sahnenin amacı hikayenin tek başına bir konu olması ve karakterlerin hikayeye karşı tepkilerinin ilgi merkezi haline gelmesi içindir.

9. İki kişinin anlaşmazlığa düştüğü ya da tartıştığı ve bir kişinin onları dinlediği bir sahne yazın. Mesela anne ve babasının para hakkında tartıştığını dinleyen bir çocuk gibi.Üçüncü karakter tartışmayı açıklasın ve neler olduğunu anlatsın, ama diğer ikisinin tüm diyaloğu sağlasın. Anlatanın tüm tartışmayı anlamasına gerek yok. Yanlış iletişim diyaloğun önemli bir yönüdür.

10. İki yalancı arasında geçen bir konuşma yazın. Söyledikleri her şeye iki ya da üç anlam verin. Bu iki kişinin yalan söylediğini dışardan betimleme ile asla ne belirtin nede gösterin. Okuyucunun diyalogdan bunu çıkarabilmesini sağlayın. Açık olmamaya çalışın, mesela birinin diğerini yalancılıkla suçlaması gibi. Bu çok kolay.

11. Hiçbir karakterin her satır için üç kelimeden fazla konuşmadığı bir diyalog yazın. Gene anlatımla söyledikleri her şeyi açıklamaktan kaçının.  Anlatımınızı sahneyi geliştirmek için kullanın, diyaloğu açıklamak için değil.

12. Bir sürü karakterin aktif olarak rol aldığı konuşmanın anlatımını ya da senaryosunu yazın. Bu diyaloglarda ustalaşmanın zor bir yönü olabilir, çünkü bir sürü ek karakter,okuyucu veya izleyicinin ilgili her kişinin motivasyon ve ilgisinin çekildiği yeri takip edebilmeli. Bu özellikle düzyazıda zor olabilir. Çünkü bir karakterin diğeri ile olan konuşması bir hareket ya da tanımlama ile bozulabilir. Sahnede kaç kişiyi tutabildiğinize bakın. Hala anlam ve çekiciliği koruyup koruyamadığınıza bakın.

Türkçe'ye Çeviren: Ronald Zilkovski
poewar.com adresinden hiçbir maddi kaygı
gözetmeksizin, sadece bilgi amaçlı çeviri yapılmıştır.